เทศกาลนำเที่ยว

กลุ่มชาติพันธุ์ไทย-กูย


กลุ่มกวย เป็นกลุ่มคนที่มีจำนวนน้อย เป็นกลุ่มชนที่มาความสามารถในการคล้องช้างและเลี้ยงช้าง ซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์ของเผ่าพันธุ์ ส่วนใหญ่จะพบกระจายกันอยู่ในอำเภอประโคนชัย อำเภอสตึก อำเภอประคำ อำเภอนางรอง และอำเภอลำปลายมาศ โดยมีประเพณี ความเชื่อที่มีอัตลักษณ์โดดเด่น ได้แก่ 1) พิธีเซ่นผีปะกำของชาวไทยกูย พิธีเซ่นผีปะกำเป็นประเพณีของชาวไทยกูยมีจุดประส่งเพื่อ บอกกล่าวหรือแจ้งให้ผีปะกำทราบก่อนออกคล้องช้างอุปกรณ์ที่ใช้ในพิธีคือเชือกสำหรับคล้องช้างทำจากหนังโคหรือหนังควายชาวกูยมีความเชื่อว่าวิญญาณของปู่ยาตายายครูบาอาจารย์จะมาสิงในเชือกปะกำจึงถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธ์ประจำตระกูลเป็นสิ่งที่อาจบันดาลโคดีหรือโชคร้ายเมื่อเวลาออกไปคล้องช้าง มีการสร้างร้านหรือโรงเก็บปะกำและเซ่นสรวงเป็นประจำเพื่อความสิริมงคลโรงปะกำสร้างด้วยเสา 4 ต้น ยกเป็นรากสูงจากพื้นประมาณ 2-3 เมตร มุงหลังคากันแดดกันฝน ทุกคนในครอบครัวจะให้ความเคารพนับถือห้ามมิให้ขึ้นไปเหยียบย่ำ การประกอบพิธีกรรมประธานในการประกอบพิธี คือ หมอเฒ่า ซึ่งเป็นอาวุโสและมีความชำนาญในการคล้องช้างป่าครูเป็นบุคคลอาวุโสรองลงมา ส่วนคนที่มีความอาวุโสรองลงมาจะได้รับการแต่งตั้งให้เป็น หมอสะดำ (ควาญช้างประจำข้างขวาช้าง) และหมอสะเดียง (ควาญช้างประจำข้างซ้ายช้าง) เสี่ยงทายด้วยคางไก่กับไข่ต้มเมื่อเตรียมเครื่องเซ่นแล้วก็จะเริ่มประกอบพิธีกรรมเซ่นผีปะกำได้

ประเพณีและความเชื่อของกลุ่มไทยกวยมีการปรับ รับเอาวัฒนธรรมที่อยู่ใกล้เคียงมาใช้ เช่นวัฒนธรรมของกลุ่ม ไทยเขมรและกลุ่มไทยลาว แต่ยังมีวัฒนธรรมของตนที่ยังคงรักษาไว้ เช่น ประเพณีการไหว้ศาลปะกำ พิธีแกลมอ (รักษาอาการเจ็บป่วยด้วยการร่ายรำทรงเจ้าทรงผี) เป็นต้น
จะเห็นได้ว่าประเพณีเซ่นปะกำเป็นประเพณีของกลุ่มชาวกูยที่มีอาชีพจับช้างและเลี้ยงช้าง ในการจับช้างจะต้องใช้คาถาอาคมในการจับและคล้องช้าง ซึ่งต้องมีการร่ำเรียนและมีพิธีกรรรมหลายอย่าง และเชือกปะกำก็เป็นสิ่งสำคัญในการคล้องช้าง ซึ่งชาวไทยกูยเชื่อว่าเชือกนี้เป็นที่สิ่งสถิตของดวงวิญญาณบรรพบุรุษ ดังนั้นตามบ้านของชาวกูยที่จับช้างจึงต้องสร้างศาลปะกำสำหรับเก็บเชือกปะกำและต้องมีการเซ่นไหว้เป็นประจำเพื่อความเป็นสิริมงคล
การประกอบพิธีกรรมเซ่นหนังปะกำ ประธานในพิธีการในการประกอบพิธีกรรมคือ “หมอเฒ่า” ซึ่งเป็นผู้อาวุโสและมีความชำนาญในการคล้องช้างป่า ส่วนบุคคลที่มีอาวุโสรองลงมา ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นหมอสะดำ (ควาญช้างประจำข้างขวาช้าง) และหมอสะเดียง (ควาญช้างประจำข้างซ้าย) เมื่อถึงเวลาประกอบพิธีควาญช้างอื่นๆ  พร้อมด้วยญาติพี่น้องมาพร้อมกันในโรงพิธีเครื่องเซ่นสังเวยในพิธีกรรม ได้แก่ หัวหมูพร้อมด้วยเครื่องในหมู หรืออาจเป็นเป็ดต้มแทนก็ได้ ไก่ต้ม 1 ตัว เหล้าขาว 1 ขวด กรวยใบตอง 5 กรวย นำดอกไม้เสียบในกรวย เทียน 1 คู่ หมาก 2 คำ บุหรี่ 2 มวน ข้าวสวย 1 จาน แกง 1 ถ้วย ขมิ้นผง น้ำเปล่า 1 ขัน ด้ายผูกแขน (ด้ายดำหรือแดง)




จะเห็นได้ว่าเซ่นผีปะกำแสดงให้เห็นว่าชาวไทยกูยนับถือผีโดยเฉพาะผีบรรพบุรุษซึ่งชาวไทยกูยนับถืออย่างเคร่งครัด โดยมีเชือกปะกำเป็นสื่อสัญลักษณ์ เพราะว่าเชือกปะกำเป็นที่สิงสถิตของดวงวิญญาณของบรรพบุรุษ และในเวลาที่ชาวกูยจะออกไปจับช้างป่าก็ต้องบอกให้ผีปะกำทราบจะได้ตามไปปกปักษ์รักษาให้ปลอดภัย ซึ่งความเชื่อเรื่องผีปะกำของชาวไทยถูยนี้ เช่นเดียวกับชาวไทยอีสานกลุ่มอื่นๆ เช่น กลุ่มไทยเขมร และกลุ่มไทยลาว ในเรื่องการนับถือผีเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงลักษณะของการผสมกลมกลืนกันทางวัฒนธรรม ระหว่างไทยกลุ่มต่างๆ เหล่านี้ซึ่งจะมีการรับและถ่ายทอดทางวัฒนธรรมซึ่งกันและกัน


เส้นทางแหล่งท่องเที่ยว

แหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมจังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งกระจายอยู่ตามพื้นที่ของจังหวัด มีภูเขาไฟที่ดับแล้ว จำนวน 6 แห่ง ได้แก่ ภูเขาไฟพนมรุ้ง ภูเขาไฟหลุบ ภูเขาไฟอังคาร ภูเขาไฟไปรบัด ภูเขาไฟเขาคอก และภูเขาไฟกระโดง ก่อให้เกิดความหลากหลายทั้งในด้านภูมิศาสตร์ประกอบกับเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ตั้งแต่ก่อนสมัยทราวดี จนเกิดเป็นวัฒนธรรมบนเส้นทางแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ ได้แก่

1. เส้นทางสายไหม โดยมีจุดเริ่มต้นจากอำเภอเมืองบุรีรัมย์ ขึ้นไปทางเหนือในพื้นที่ 5 อำเภอ ดังนี้ อนุสาวีย์รัชการที่ 1 ศาลหลักเมืองซึ่งอยู่ในเขตพื้นที่อำเภอเมือง หลังจากนั้นมุ่งหน้าสู่ทางทิศเหนือผ่านวัดเกาะแก้วธุดงคสถาน (วัดระหาน) อำเภอบ้านด่าน ปรางค์กู่สวนแตง อำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ วัดศรีษะแรด (วัดหงส์) อำเภอพุทไธสง และศูนย์หัตกรรมพื้นบ้าน อำเภอนาโพธิ์

2. เส้นทางสายใต้ภูเขาไฟ ซึ่งจุดเริ่มต้นจากอำเภอเมืองบุรีรัมย์ มุ่งสู่เส้นทางสายใต้ในพื้นที่ทั้งหมด 6 อำเภอ ดังนี้ อุทยานภูเขาไฟเขากระโดง อำเภอเมือง ปราสาทไปรบัด และปราสาทเมืองต่ำ อำเภอประโคนชัย พิพิธภัณฑ์บ้านกรวด อำเภอบ้านกรวด วนอุทยานปราสาทพนมรุ้ง และวัดเขาอังคาร อำเภอเฉลิมพระเกียรติ วัดป่าละหานทราย อำเภอละหานทราย และอนุสาวรีย์เราสู้ ปราสาทหนองหงส์ อำเภอโนนดินแดง

สำนักงานวิจัยแห่งชาติ (วช)

ศูนย์ข้อมูลท้องถิ่นจังหวัดบุรีรัมย์

มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์

ติดต่อเรา

439 ถ.จิระ อ.เมือง จ.บุรีรัมย์ 31000
044-611221
  • image
  • image
  • image